Brave Hond of Slimme Hond?

In het artikel ‘Good Dog, Smart Dog’ stelt de New York Times de interessante vraag of honden nu eigenlijk slim zijn, of ons gewoon heel graag behagen (‘eager to please’).

De jobs die honden voor ons doen lijken op het geniale af: verwittigen wanneer iemand een beroerte, een paniekaanval of een suikertekort gaat krijgen. Dergelijke honden hebben dan geleerd om intens naar de ‘patient’ te staren, zodat die zich bewust wordt van het nakende probleem en er iets aan doet. Of de hond gooit een speelgoedje in de schoot om de mens wakker te schudden uit zijn verstarde toestand. Krijgt iemand toch een beroerte, zal de hond zich zo opstellen dat ze een eventuele valpartij kan opvangen.

Zijn de honden die voor dit werk getraind worden zo geniaal? Zit het hem in de hersenen? Of in de neus?

Wat precies omgaat in de koker van honden is een lastige vraag en veel onderzoeken worden met het nodige skepsis onthaald. Nochtans worden hondentrainers- en onderzoekers de laatste jaren steeds inventiever in het ontdekken van mogelijkheden waarin de hond zijn talenten kan tonen. Honden kunnen kanker in een vroeg stadium opsporen, psychiatrische patiënten bijstaan, hun eigenaar eraan herinneren op tijd hun medicatie te nemen, zelfmoordpogingen en zelfverminking onderbreken.

Een Hongaars onderzoek toont hoe een hond bij een blinde en epileptische persoon ongedurig wordt net voor een aanval en geleerd heeft om te blaffen en baasjes gezicht en bovenarm te likken, telkens de hond een opkomende aanval detecteert.

Het blijft nog vrij mysterieus hoe honden dit kunnen waarnemen, of het nu door kleine gedragsveranderingen waar te nemen is of een vreemde geur die ze ruiken (zoals bij honden die kanker ruiken).

Naast deze kwaliteiten om zaken waar te nemen, waarbij trainers inspelen op hun natuurlijke hondse gaven, is er ook sprake van onderzoek naar hun meer menselijke intelligentie. Dan is vooral Stanley Coren, professor psychologie en auteur van verschillende (goede) boeken over honden, ervan overtuigd dat we hun intelligentie op dat vlak nog onderschatten en/of niet kennen.

Dan gaat het vooral over het peilen naar meer menselijke vaardigheden, zoals het aantal woorden dat ze kunnen onthouden of voorwerpen aanwijzen. Coren denkt dat honden, door zo lang met ons samen te leven, ook soms denken als een mens. Coren is ook de auteur van een intelligentietest voor honden, waarna hij tot een rangschikking kwam van slimste honden, met de border collie op nummer 1 en Duitse herders, poedels, retrievers en Labradors op de ereplaatsen.

Maar de vraag blijft zich stellen hoe slim honden echt zijn, zelfs als er honden opduiken zoals de Duitse herder Rico, die 200 voorwerpen kon onthouden, ook een maand nadat hij ze geleerd had.

Clive D. L. Wynne, psycholoog aan de universiteit van Florida, gelooft eerder in de sterke gevoeligheid die honden voor mensen hebben ontwikkeld en hun ‘will to please’ als uitleg voor hun opmerkelijke prestaties. Ze kunnen misschien menselijke woorden aangeleerd worden (hij kende zelf een bordercollie met 1500 woorden in zijn repertoire), maar dat wil niet zeggen dat ze daarom denken zoals een mens.

“Bij een hond draait het om de interactie met zijn baas, om uiteindelijk eten en aandacht te krijgen. Honden hebben een unieke manier van denken en het is een gelukkig toeval dat honds en menselijk denken genoeg overlappen, zodat we een goede band met elkaar kunnen krijgen. Maar we moeten onszelf niet wijsmaken dat honden zoals mensen naar de wereld kijken.”

(via NY Times)

"Weet Obama's hond dat hij speciaal is?"

Nu het kiezen van een hondenras in het gezin Obama van de baan is, zoeken de media naar nieuwe, iets diepere kwesties over de nieuwe presidentiële hond. Zo vraagt de New York Times zich in een filosofische bui af: “Beseft Bo de Portugese waterhond eigenlijk wel dat hij de beroemdste hond ter wereld is?”

Anders geformuleerd: hoe ver reikt het bewustzijn van een hond? Niet alleen van de First Dog in het Witte Huis en van mijn fiere setter die aan mijn voeten ligt te slapen terwijl ik dit schrijf, maar van alle honden ter wereld.

De grootste filosofen, neuro-wetenschappers, psychologen en biologen breken zich hier al eeuwen het hoofd over. Waar filosoof René Descartes in de zeventiende eeuw dacht dat dieren maar simpele mechaniekjes waren, zijn sommige dierenliefhebbers vandaag in de andere richting doorgeschoten, door de hond menselijke trekjes toe te kennen. Op de vraag of de hond van Obama enig idee heeft dat hij een internationale mediafiguur is, is het antwoord natuurlijk: nee.

De NY Times stak voor deze kwestie zijn licht op bij Stanley Coren, professor psychologie aan de universiteit van Brits Columbië en auteur van verschillende hondenboeken, waaronder ‘De intelligentie van honden’ en ‘Hoe slim is mijn hond’.

“Honden weten niet wat beroemd zijn is”, legt Coren uit. “Wat ze wel weten, is welke status ze hebben binnen hun roedel. Ze weten hoeveel ze van hun baas mogen, dus als het gezin Obama hem als een koning behandelt, zou dat wel eens het hondse equivalent voor ‘beroemd zijn’ kunnen betekenen. Los daarvan zullen de waarnemingen van deze hond niet veel verschillen van elke doorsnee hond die verwend wordt. Ik ben zeker dat er honderdduizenden, zo niet miljoenen honden in eenvoudige gezinnen rondlopen die denken dat ze heel erg speciaal zijn”, aldus Coren.

Stanley Coren schreef al in ‘The Pawprints of History’ (Dogs and the Course of Human Events) een zeer onderhoudend hoofdstuk over de honden van de Amerikaanse presidenten. Daarin lezen we geamuseerd hoe die meestal rotverwend waren, omdat niemand van het personeel ze ook maar een strobreed in de weg durfde leggen, zelfs al hadden ze zopas het presidentieel bloemenperk omgeploegd of een drol gedraaid op de koele tegels in een van de lange gangen in het Witte Huis.

Uit het gedrag van de voorgangers van Bo vallen voorlopig weinig conclusies te trekken. Barney, de Schotse terriër van Bush jr., had zijn eigen webpagina op www.whitehouse.org , maar toonde enkel zijn dankbaarheid door een reporter van het persagentschap Reuters te bijten. Socks en Buddy, de kat en hond van de Clintons, kregen zoveel fanmail dat Hillary er een boek mee samenstelde.

Of de lieve dieren dat beseften? Hondenbewustzijn is pas de laatste decennia een serieuze wetenschap geworden: een van de grondleggers was Marc Bekoff, in de jaren negentig prof ecologie en evolutionaire biologie aan de universiteit van Colorado. Hij deed met zijn eigen hond ‘Jethro’ een onderzoek dat later beroemd zou worden als het ‘Yellow Snow Project’ (voor wie aan Frank Zappa denkt, 'watch out where the husky’s go and don’t you eat that yellow snow’, dat is niet eens zo ver naast de essentie).

Gedurende vijf winters verzamelde Marc Bekoff tijdens de dagelijkse wandeling urinestalen van zijn hond in de sneeuw en legde ze verderop weer neer. De hond besteedde duidelijk minder aandacht aan zijn eigen geur. Stanley Coren die Bekoffs werk bestudeerde zegt dat het ‘gele sneeuw project’ bewijst dat honden zichzelf kunnen onderscheiden van andere honden: “Het is een begin van zelfbewustzijn, weten dat je bestaat en dat je verschilt van anderen”.

Coren zelf werd bekend voor zijn intelligentietesten voor honden. Aan de hand van het aantal geluiden, signalen en gebaren dat honden kunnen begrijpen, concludeerde hij dat de gemiddelde hond ongeveer dezelfde intelligentie bezit als een 2-jarig kind. Dit wordt nu ook vrij algemeen aanvaard bij hondentrainers. Maar los van deze vaststelling zijn Bekoff en Coren ervan overtuigd dat een hond zoals Bo niet beseft in welke uitzonderlijke situatie hij zich bevindt.
(via The New York Times)